Κάστρο Ιωαννίνων

καστρο

Το κάστρο των Ιωαννίνων αποτελεί σημείο αναφοράς της πόλης. Η σημερινή του μορφή οφείλεται στον Αλή Πασά ο οποίος ξαναχτίζει το κάστρο το 1815 σχεδόν εκ θεμελίων.

Η πρόσβαση στο κάστρο μέχρι και το 1913, ήταν δυνατή μόνο αν από το εσωτερικό κατέβαζαν τη σκάλα σύνδεσης, που ένωνε τον εξωτερικό κόσμο με το κάστρο και αυτό γιατί η λίμνη και η υδάτινη τάφρος ακουμπούσαν τα τείχη.

Από την κεντρική πύλη, στην οποία οι Τούρκοι απαγχόνισαν το νεομάρτυρα Γεώργιο, πολιούχο των Ιωαννίνων, μπαίνουμε στο χώρο του κάστρου. Η πύλη αυτή είναι στο τέλος της οδού Αβέρωφ.

Επάνω από την κεντρική πύλη διακρίνουμε το οικόσημο του Αλή Πασά. Στη δεξιά πλευρά, υψώνεται πιο πάνω από το τείχος ο πύργος που χτίστηκε επί τουρκοκρατίας για το «Βενετσιάνικο» ρολόϊ του Κάστρου. Το ρολόϊ αυτό το αχρήστευσαν οι Ιταλοί το 1917 και αντικαταστάθηκε πρόσφατα από Γιαννιώτες.

Τα στενά του δρομάκια μας οδηγούν στο λόφο που βρίσκεται το τζαμί του Ασλάν Πασά στη βόρεια ακρόπολη. Χτίστηκε το 1618 από τον ομώνυμο Πασά σε ανάμνηση της συντριβής της επανάστασης του Διονυσίου Φιλόσοφου (1611).Δεσπόζει στο ομορφότερο ίσως σημείο της πόλης με θέα προς τη λίμνη, το νησί και την ίδια την πόλη. Στη θέση που καταλαμβάνει σήμερα το τζαμί, ήταν ο ναός του Αγ. Ιωάννου του προδρόμου που καταστράφηκε το 1611. Σήμερα ο χώρος λειτουργεί ως Δημοτικό Μουσείο. Δεξιά και αριστερά, καθώς αρχίζει ο ανηφορικός δρόμος, συναντούμε πολλά κτίσματα της τουρκοκρατίας.

Στα δεξιά μας συναντάμε τα Τούρκικα λουτρά (χαμάμ), χτισμένα με ιδιόμορφη αρχιτεκτονική (σε σχήμα σταυρού, με θολωτό τρούλο). Περιελάμβαναν αποδυτήρια, χώρους λουτρών, και αναπαυτήριο. Τα λουτρά αποτελούσαν χώρο επικοινωνίας, ιδίως για τις γυναίκες, για τις οποίες προβλέπονταν και ειδική προετοιμασία για το λουτρό.

Στ” αριστερά μας το γνωστό Σουφαρί Σαράϊ. Ήταν διόροφο κτίριο, με πέτρινη εξωτερική σκάλα και ξυλινη στέγη. Πρόκειται για το στρατόπεδο του Αλή πασά, όπου εκπαιδεύτηκαν και οι πρωταγωνιστές του ’21(Οδ. Ανδρούτσος, Καραισκάκης, Μ. Μπότσαρης, Αθ. Διάκος, κ.α.).

Η τούρκικη βιβλιοθήκη που κτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα. Περιλαμβάνει αίθουσα με τετράγωνο διάδρομο και δύο δωμάτια στις άκρες. Είναι εξαιρετικής τέχνης οι θολωτές στέγες, σώζεται άθικτη, μόνο που δεν διεσώθησαν βιβλία ή χειρόγραφα.
Αφήνοντας τη βόρεια ακρόπολη, πηγαίνουμε στο εσωτερικό φρούριο, στο Ιτς Καλέ. Πρίν μπούμε στο χώρο αυτό, βρίσκουμε τον πλάτανο όπου μαρτύρησε ο αρχηγός της κλεφτουριάς Κατσαντώνης, το 1807.

Η πύλη διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση και είναι επιβλητική. Πάνω από το τόξο της υπήρχαν ανάγλυφα δύο λιοντάρια με τη λέξη «Ασλάν» που εκλάπησαν.
Στο βάθος αριστερά, υψώνεται το Φετιχιέ τζαμί που κτίστηκε το 1618 στη θέση της χριστιανικής εκκλησίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Πλάι από το τζαμί, σώζεται η μαρμάρινη βάση του οικογενειακού τάφου του Αλή πασά. Είναι θαμμένο μόνο το ακέφαλο κορμί του και η γυναίκα του Εμινέ.

Το κεφάλι του έχει ταφεί στην Κωνσταντινούπολη μαζί με τα παιδιά του, Μουχτάρ, Βελή, Σαλίχ και Μεχμέτ, που εκτελέστηκαν κατά διαταγή του σουλτάνου. Το ωραίο σιδερένιο κιγκλίδωμα το έκλεψαν στην κατοχή.
Στη θέση όπου είναι το Βυζαντινό μουσείο λειτουργει από το 1995, ήταν το σαράϊ του Αλή πασά, που το έχτισε το 1789 και το είχε διοικητικό κέντρο, που κάηκε ολοσχερώς το 1870.

Δεξιά από το Βυζαντινό μουσείο, βρίσκονται τα ερείπια από το χαρέμι του Αλή πασά. Ο πύργος του Βοημούνδου (προμαχώνας) είναι από τα λίγα μεσαιωνικά οικοδομήματα που διασώθηκαν. Φέρει το όνομα του Νορμανδού κατακτητή των Ιωαννίνων (1082 μ.χ.). Επί τουρκοκρατίας στέγαζε τις οικονομικές υπηρεσίες
Στή Νότια Ακρόπολη του Κάστρου Ιωαννίνων κοντά στον πύργο του Βοημούνδου και σε επαφή με το ναό των Αγίων Αναργύρων, σώζονται οι ιστορικές αποθήκες μπαρουτιού του Αλή Πασά.

 

Σπήλαιο Περάματος

Σπήλαιο

Ένα από τα σπουδαιότερα σπήλαια του κόσμου βρίσκεται σε απόσταση τεσσάρων μόλις χιλιομέτρων από το κέντρο της πόλης των Ιωαννίνων.

Η ύπαρξη του σπηλαίου ήταν ήδη γνωστή από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, το 1940 μάλιστα χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο των κατοίκων κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών από τους Ιταλούς.

Το 1945 πραγματοποιείται η πρώτη επιστημονική-χαρτογράφηση από το γνωστό ζεύγος σπηλαιολόγων Άννας και Ιωάννη Πετρόχειλου, οι οποίοι είχαν εξερευνήσει και άλλα γνωστά σπήλαια της Ελλάδας.

Ανήκει στα οριζόντια σπήλαια με μήκος διαδρομών στο 1 χλμ. Οι διάφοροι σχηματισμοί των σταλαγμιτών και σταλακτιτών, ο πλούτος και ο συνδιασμός των χρωμάτων δημιουργούν μια αξεπέραστη φυσική ομορφιά.

Συγκοινωνία: Αστικό ΚΤΕΛ, γραμμή Ιωαννίνων-Περάματος με αφετηρία δίπλα στο ρολόι.

Οι ώρες λειτουργίας του Σπηλαίου είναι : 9:00 εώς 17:00 καθημερινά, Κυριακές και αργίες.

Οι τιμές των εισητηρίων έχουν ως εξής: Ατομικό 7,00€, Ομαδικό 5,50€ και Μαθητικό-Φοιτητικό 3,50€.

Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων

Arxaiologiko_Museum_Ioannina

 

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων (Α.Μ.Ι. στη συνέχεια) βρίσκεται στο κέντρο της πόλεως των Ιωαννίνων, της σύγχρονης πρωτεύουσας της Ηπείρου, σε γήπεδο ιδιοκτησίας του ΥΠ.ΠΟ. και σε περίοπτη θέση στον επονομαζόμενο λόφο Λιθαρίτσια. Το Α.Μ.Ι. οικοδομήθηκε τη δεκαετία του 1960 (1963-1966) σύμφωνα με την αρχιτεκτονική μελέτη του επιφανούς Έλληνα αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. Ο κύριος σκοπός της ανέγερσης του Α.Μ.Ι. ήταν να στεγάσει τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Ηπείρου από την αρχαιότητα έως και τους μεταβυζαντινούς χρόνους, καθώς και τη συλλογή έργων Ελλήνων ζωγράφων του 19ου και 20ου αι., δωρεάς του Συλλόγου οι «Φίλοι των Ιωαννίνων». Για αρκετά χρόνια το κτιριακό συγκρότημα του Α.Μ.Ι. ήταν η έδρα των τότε Εφορειών Κλασικών και Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Μόλις το 1999 επιτεύχθηκε η αποκλειστική χρήση του Α.Μ.Ι. τόσο για την έκθεση των ευρημάτων αρμοδιότητας της ΙΒ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (Ε.Π.Κ.Α.) όσο και της λειτουργίας της. Η οριστική εκκένωση των χώρων που κατελάμβαναν τα εργαστήρια συντήρησης της 8ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων έγινε το 1992, έτος μετεγκατάστασης και των βυζαντινών εκθεμάτων (βλ. παρακάτω) στο νέο Βυζαντινό Μουσείο της πόλης. Το 1999 απομακρύνθηκαν και τα εικαστικά έργα της λεγόμενης «Πινακοθήκης» μέρος των οποίων σήμερα κοσμεί τη Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων.

Το 1970 άνοιξαν οι πύλες του Α.Μ.Ι. για το κοινό με τη μόνιμη έκθεση διαχρονικού χαρακτήρα και την εκθεσιακή προσέγγιση που υπαγόρευαν οι τότε συνθήκες και αντιλήψεις. Την έκθεση των προϊστορικών και κλασικών αρχαιοτήτων επιμελήθηκε η αείμνηστη Ιουλία Βοκοτοπούλου, ενώ εκείνη των βυζαντινών και μεταβυζαντινών ευρημάτων καθώς και της «Πινακοθήκης» έγινε από την τότε 5η ΕΒΑ. Από τις πέντε συνολικά αίθουσες του Α.Μ.Ι. μόνον δύο (καθώς και ο ευρύχωρος κεντρικός διάδρομος) φιλοξένησαν έργα της ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας από τις σημαντικότερες ως τότε γνωστές αρχαιολογικές θέσεις της Ηπείρου (π.χ. Δωδώνη, Κασσώπη, Νεκυομαντείο, Βίτσα) ή άλλα μεμονωμένα ευρήματα (π.χ. θησαυρός χαλκών αντικειμένων Καταμάχης, σαρκοφάγος από το Λαδοχώρι Θεσπρωτίας). Επίσης, ορισμένα ευρήματα, κυρίως αρχιτεκτονικά μέλη, τοποθετήθηκαν στα εγκιβωτισμένα στον κάναβο του κτιρίου αίθρια.

Σήμερα, παραμένει σχεδόν ως είχε η αρχική αυτή έκθεση, το πνεύμα και το στίγμα της οποίας, όπως το διατύπωσε η Ιουλία Βοκοτοπούλου στο μοναδικό οδηγό του Α.Μ.Ι. που εκδόθηκε ποτέ, έχει Πανηπειρωτικό χαρακτήρα. Στην πορεία των χρόνων και με τη σταδιακή διαθεσιμότητα και των υπολοίπων αιθουσών του Α.Μ.Ι. η έκθεση των πολιτισμικών καταλοίπων της αρχαιότητας επεκτάθηκε και εκεί εκτός της αίθουσας Δ. [Η αναφορά στις αίθουσες του Α.Μ.Ι. με γράμματα της ελληνικής αλφαβήτου χρησιμοποιείται στο παρόν κείμενο για να δηλώσει την υφιστάμενη χωροταξία]. Η αίθουσα Δ από το 1992 λειτουργεί ως χώρος καταγραφής του συνεχούς διογκούμενου πλήθους αρχαίων τα οποία έρχονται στο φως από τις ανασκαφές που διεξάγει και τα μεγάλα έργα που εποπτεύει η ΙΒ’ Ε.Π.Κ.Α. στους τέσσερις νομούς αρμοδιότητάς της. Σε μέρος της αίθουσας Δ στεγάζονται προσωρινά διοικητικές υπηρεσίες της Εφορείας. Στη δεκαετία του 1980 στην αίθουσα Γ τοποθετήθηκαν ευρήματα από νεώτερες ανασκαφές (π.χ. Τύμβοι Πωγωνίου, Δουρούτη) καθώς και η δωρηθείσα Συλλογή Μελά με έργα της ελληνικής αρχαιότητας. Σημαντική προσθήκη (1996) στην υφιστάμενη έκθεση αποτελεί η με σύγχρονη μουσειογραφική προσέγγιση παρουσίαση των ευρημάτων από το Νεκροταφείο Λιατοβουνίου (Κόνιτσα) σε προθήκη εντός του κεντρικού διαδρόμου. Παράλληλα, κατά τη δεκαετία του 1990 διοργανώθηκαν στο Α.Μ.Ι. ποικίλου ενδιαφέροντος εκδηλώσεις και περιοδικές εκθέσεις (π.χ. Αρχαία Μουσικά Όργανα). Στην αίθουσα Ε, και εν όψει της προσωρινής διακοπής της λειτουργίας του Α.Μ.Ι., τον Ιούλιο του 2001 εγκαινιάσθηκαν από τον Υπουργό Πολιτισμού οι εξής δύο περιοδικές εκθέσεις: «Θησαυροί της Αμβρακίας – Στα ίχνη της πρωτεύουσας του Βασιλιά Πύρρου» και «Νεολιθική Ήπειρος». Σκοπός αυτών των εκθέσεων είναι οι επισκέπτες του Α.Μ.Ι. να γίνουν αφενός κοινωνοί των θησαυρών μίας εκ των πιο σημαντικών πόλεων της ακμής της Ηπείρου κατά την Αρχαιότητα και οι οποίοι δεν είχαν ποτέ ως τώρα εκτεθεί ως οργανωμένο σύνολο στο Α.Μ.Ι., και να γνωρίσουν αφετέρου τα ευρήματα των πιο πρόσφατων ερευνών που για πρώτη φορά τεκμηριώνουν την πολιτισμική φυσιογνωμία της Νεολιθικής στην Ήπειρο.

Αρχαίο Θέατρο Δωδώνης

arxaio-theatro-dodonis-650x417

Η Aρχαία Δωδώνη υπήρξε λατρευτικό κέντρο του Δία και της Διώνης. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 2 χλμ. από τον οικισμό της Δωδώνης, σε κλειστή, επιμήκη κοιλάδα, στους πρόποδες του όρους Τόμαρος, σε υψόμετρο 600 μ.

Οι πρώτες μαρτυρίες για την ύπαρξη του μαντείου της Δωδώνης ως λατρευτικού χώρου τοποθετούνται γύρω στο 2.600 π.Χ.. Είναι το αρχαιότερο μαντείο που συναντάται στον Ελλαδικό χώρο. Η μυθολογία λέει ότι από τη Θήβα της Αιγύπτου πέταξαν δυο περιστέρια: το ένα προσγειώθηκε στη Λιβύη, όπου χτίστηκε ο ναός του Άμμωνα Δία, και το δεύτερο ήρθε στη Δωδώνη, όπου ιδρύθηκε το μαντείο.

Το Αρχαίο θέατρο Δωδώνης χτίστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. επί βασιλείας Πύρρου και ακολουθεί το σχέδιο που έχουν όλα τα ελληνικά θέατρα. Χωρούσε 18.000 θεατές και ήταν το μεγαλύτερο της εποχής του. Το θέατρο έπαθε απανωτές καταστροφές, ανοικοδομήσεις και διαμορφώσεις στους αιώνες που ακολούθησαν την παρακμή του βασιλείου της Ηπείρου και στα χρόνια της ρωμαικής κατάκτησης χρησιμοποιήθηκε ως αρένα.

Ο τοίχος που υπάρχει μπροστά από τα πρώτα καθίσματα χτίστηκε αυτή την εποχή για την προστασία των θεατών από τα θηρία. Από τον 4ο αιώνα μ.Χ. έπαψε να λειτουργεί. Οι πρώτες ανασκαφές και αναστηλώσεις στον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης άρχισαν το 1875 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα.

Το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης βρίσκεται σε απόσταση 22 χιλιομέτρων από τα Γιάννενα. Το ωράριο λειτουργίας του Αρχαιολογικού Χώρου Δωδώνης, είναι καθημερινά από 08:00 έως 15:00. Τηλέφωνο επικοινωνίας 26510 82287.